Վաղ հասունություն

Քսանից երեսուն տարիքային շրջանից սկսվում է ընտանեկան և աշխատանքային ակտիվության սուբյեկտի ձևավորումը. երիտասարդն ընտանիք է կազմում, երեխաներ ունենում, մասնագիտություն է ձեռք բերում, կայուն աշխատանքի անցնում, յուրացնում ամուսնու, ծնողի, մասնագետի դերերը, միջանձնային հասուն փոխհարաբերությունների նորմերը:

Բնականաբար, այս խնդիրները լուծելու համար հոգեբանական և սոցիալական հասունության որոշակի մակարդակ է անհրաժեշտ: Այս շրջանում հոգեկան և կենսաբանական համակարգերը, այդ թվում` վերարտադրողականը, հասնում են զարգացման գագաթնակետին, ինչը ուժի, կարողության զգացողություն է արթնացնում և երիտասարդին դրդում խնամվողից խնամողի կարգավիճակի անցնելուն:

Ըստ ժամանակակից հետազոտությունների, մտածողությունն այս տարիքում որակական նոր թռիչք է ապրում. ի հայտ է գալիս, այսպես կոչված` դիալեկտիկական մտածողություն, որի կարևորագույն հատկանիշներից են հակադրությունների էության ըմբռնումը և դրանց միավորումը: Այլ կերպ ասած` հակադրություններն  սկսում են ընկալվել ոչ թե որպես իրար բացառող, այլ իրար լրացնող իրողություններ, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ճիշտ և համարժեք ընկալել իրականությունը: Այս շրջանում մարդն սկսում է պատասխանատվություն զգալ ուրիշների համար, աստիճանաբար հաղթահարվում են մինչ այդ իշխող եսակենտրոնությունը` էգոցենտրիզմը, երբ ամեն ինչի կենտրոնը ինքն էր, իր խնդիրներն ու շահերը: Հետզհետե սկսում են առօրեական դառնալ ու գիտակցվել ծնող դառնալու պահանջմունքը, որը, թերևս, այս տարիքային փուլում հիմնական շարժիչ ուժն է: Միևնույն ժամանակ տեղի են ունենում կյանքի երևույթների արժեքների նորովի վերագնահատում, բնութագրում, վերաիմաստավորվում են սեփական կյանքը, փոխհարաբերությունները շրջապատի մարդկանց հետ, մարդն ավելի իրատես և նպատակաուղղված է դառնում:  

Այս տարիքին բնորոշ կարևոր հատկանիշներից են մասնագիտությունների ոլորտում որոնումներն ու ինքնահաստատման փորձերը:  Երիտասարդները հաճախակի են փոխում մասնագիտությունը կամ նույն մասնագիտության ոլորտը, աշխատավայրը: Փնտրտուքների այս շրջանը չափազանց կարևոր է, և մեծերը չպետք է մեղադրեն երիտասարդներին փոփոխականության համար: Բուռն որոնումներն ու ինքնահաստատման փորձերը օգնում են, որ երիտասարդը գտնվի իր, և ոչ թե ուրիշի տեղում, իսկ դա երջանկության կարևորագույն պայմաններից է: Այս որոնումները սովորաբար ավարտվում են 25-30 տարեկանում, երիտասարդները վերջնականորեն գտնում են իրենց տեղը, հասկանում, թե ինչ են ուզում և ինչ չեն ուզում, ինչ կարող են անել և ինչը` ոչ, որ ոլորտում կկարողանան կայանալ և որում` ոչ:

Այս տարիքի մյուս հատկանիշներից է զուգընկերների հաճախակի փոփոխությունը: Ըստ որում, մինչև 25 տարեկանը, հատկապես տղաները, քիչ են մտածում ամուսնության մասին, ավելի շատ տրվում են հաճույքների և սովորում ինտիմ հարաբերություններ կառուցել: Փորձարարության այս փուլը նույնպես շատ կարևոր է, քանի որ նրանք ծանոթանում են հակառակ սեռի առանձնահատկություններին, նրանց հետ համատեղ կյանքով ապրելուն:  

Սիրային փորձարարությունը նույնպես ավարտվում է 25-30 տարիքային շրջանում, երիտասարդները կարծես հագենում են անհոգ, ազատ կյանքից, ձգտում են ընտանեկան ապրելակերպին, ցանկանում երեխա ունենալ, աշխատանքային ոլորտում էլ քիչ թե շատ կայացած են լինում, ինչը մեծացնում է սոցիալական ինքնավստահությունը: Քսանհինգ տարեկանից հետո ամուսնությունների քանակը կտրուկ աճում է, ըստ որում, սա բնորոշ է ոչ միայն մեր ժամանակներին, այլև անցյալին, ասենք, Պլատոնի ժամանակաշրջանին: 

Այս տարիքում ամուսնությունները, սովորաբար, ավելի գիտակցված բնույթ են կրում, քան ավելի վաղ ամուսնությունները, ընտրությունն ավելի հասուն է լինում, հիմնվում է ոչ միայն զգացմունքների, այլև բանականության վրա: Ամուսնանալուց հետո երիտասարդները սկսում են յուրացնել ընտանեկան դերերը. սովորում են լինել ամուսին/կին, ծնող: Ըստ որում, կարևոր է հիշել, որ ամուսիններն են միմյանց դարձնում լավը կամ վատը, ի սկզբանե լավ կամ վատ ամուսին չի լինում: Ցավոք սրտի, շատ նորապսակներ այս հանգամանքը խորը չեն գիտակցում, ինչի հետևանքով ընտանիքում հաճախ լուրջ տարաձայնություններ են առաջանում:

Ծնողի դերի յուրացումն էլ որոշակի դժվարությունների հետ է կապված, հատկապես այն դեպքում, երբ տանը մեծեր չկան, որ սովորեցնեն, թե ինչպես վարվել երեխայի հետ: Հատկապես հայրերն են դժվար յուրացնում ծնողի դերը, քանի որ շատերի մեջ կա այն սխալ մտայնությունը, թե դաստիարակությունը միայն մայրերի գործն է: Մինչդեռ, եթե հայրերը չեն մասնակցում դաստիարակության գործընթացին, երեխայի մեջ կարող են բացասական երևույթներ ի հայտ գալ:    

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ